موج بافی، هنر فراموش شده ایرانی
موج بافی، یکی از هنرهای فراموش شده ایرانی است که در آن، فرد موج باف، با استفاده از پشم گوسفند، پارچههایی با طرح چهارخانه و تمام پشم تولید می کند. این هنر در میان عشایر و کوچ نشینان کُرد بسیار رواج داشته است.
به گزارش خبرنگار ایمنا، صنایع دستی مجموعهای از اصیلترین و کاربردیترین هنرها و مهارتهایی است که نشاندهنده هویت و پیشینه هر منطقه است. سالها است که در کشورمان، به دلایل متفاوتی از جمله ورود صنایع ماشینی و کارخانهای، واردات بی رویه کالا، استقبال نکردن مردم به خاطر بی اطلاعی یا تغییر سلیقه و گرایش به مدهای اروپایی و… این صنایع تا حد زیادی، در معرض خطر فراموشی قرار گرفته است و احیای دوباره آن، توجه و همت و تلاش و حمایت جمعیِ مردم و مسئولان کشور را میطلبد.
موج بافی، یکی از این هنرها است که در آن با استفاده از پشم گوسفند، پارچههایی با طرح چهارخانه و تمام پشم تولید میشود. کاربرد موج بافی در روانداز، کرسی، پتو، سجاده، رختخواب و گاه برای چادر عشایر است؛ در واقع، بنا به شرایط آب و هوایی و فصول مختلف سال، این هنر استفادههای متفاوتی دارد.
در موج بافی از طرحهای خاصی که از اصالت و نشانههای محلی برخوردار است، استفاده میشود؛ پر طاووسی، چهارخانه، سیاه و سفید، تخت قرمز، شمشیری دولتی، حوض، دعا، محراب، گل، گنجشک، انگور، پروانه، بز کوهی و ترنج از جمله این طرحها است. رنگهای قرمز، مشکی، زرد، کِرمی و سرمهای از رنگهای پر کاربرد در این هنر است.
صنعت موج بافی در کردستان و شهرهای این استان بسیار قابل توجه است؛ اگر به گذشته نه چندان دور برگردیم، دانستن این هنر از نشانههای خانه داری و کدبانوگری زنان بوده و حتی در جهیزیه دختران عشایر از موج، استقبال زیادی میشده؛ اما امروزه هنر موج رو به فراموشی است و مانند گذشته حتی در کردستان و عشایر ها نیز مورد استقبال نیست و میتوان گفت دنیای مدرنیته و حوادث روزگار، سبب فراموشی این هنر شده و توجه و حمایت از موج بافتها نیز کم شده است.
اگر امروزه کسی تمایل به شنیدن صدای دستگاههای سنتی موج بافی داشته باشد باید به بازارهای قدیمی و منزوی این شهر، مانند بازار چاه حسن خان و فیض آباد که استادهای کهنه کار موج باف هنوز مشغول کار هستند، رجوع کند.
مواد اولیه و اصلی این صنعت، دست بافت است و توسط دامداران تولید میشود؛ مهندسان صنایع نساجی درباره این مواد میگویند: پشم الیافی است که مانند مو و کرک، از پروتئینی به نام "کراتین" تشکیل شده است که همین پروتئین به علت داشتن مقدار زیادی گوگرد از سایر پروتئینها متمایز است.
زهرا صفایی، کارشناس صنایع دستی در گفت و گو با خبر نگار ایمنا درباره هنر موج بافی، اظهار میکند: این هنر قدیمی با قدمت ۴۰۰ ساله در استانهای کردستان، لرستان، کرمانشاه، ایلام، چهارمحال بختیار، قزوین و استانهای جنوبی رواج داشته است.
وی تصریح میکند: موجها در هر استان کاربرد متفاوتی داشتهاند؛ ولی عمومی ترین کاربرد آن در رخت خواب و سجاده برای جهیزیه دختران بوده است.
وی میافزاید: در استان کرمانشاه و در مناطق جوان رود، اسلام آباد و گیلان غرب همچنان استادکارهای کهنه کاری هستند که موج بافی را انجام دهند؛ این هنر از صنایع دستی اصیل ما است که متأسفانه رو به فراموشی رفته و باید چارهای برای حفظ آن اندیشید.
این کارشناس صنایع دستی تاکید میکند: اقداماتی که میتوان برای جلوگیری از نابودی این هنر انجام شود، توجه بیشتر برخی سازمانها، مثل میراث فرهنگی است؛ باید تلاش بیشتری برای معرفی، مستند سازی و استاندارسازی انجام شود تا این هنر ترویج بیشتری پیدا بکند؛ برای مثال میتوان مطابق با سلیقه امروز مردم در جامعه، طرحها و رنگهای متنوعتری از محصولات موج بافی تولید کرد. امیدوارم مسئولان پیگیر این مسئله باشند تا این هنر از نابودی نجات یابد.
اولین نفری باشید که دیدگاه خود را ثبت میکند!
تجربه، پرسش یا نظر شما، راهنمای ارزشمندی برای دیگر کاربران است.
نظرات شما: