تجارت قالی زنجان در انحصار دیگر استانها
سایت اطلاع رسانی فرش ایران - کارپتور
بسیاری از فرشهای نفیس ابریشم که با دستان هنرمند بافندگان زنجانی تولید میشوند، به دلیل نبود زیرساختهای صادراتی مستقیم و عدم حضور پررنگ بازرگانان بومی در بازارهای هدف، به استانهایی نظیر قم ارسال و از آنجا با برندهای تجاری دیگر صادر میشوند.
این مهاجرت برند، نهتنها هویت اصیل فرش زنجان را در انظار جهانیان مخدوش میکند، بلکه ارزش افزودهی واقعی را از استان خارج کرده و جیب دلالان را پر میکند.
این معضل ریشه در موانع ساختاری عمیقی دارد. از یک سو، تحریمهای ظالمانه علیه فرش ایران، مسیر صادرات رسمی را به بنبست کشانده و صادرکنندگان را به روشهای چمدانی یا واسطهای سوق داده است. از سوی دیگر، هزینههای سرسامآور مواد اولیه که به نرخ دلار گره خورده، تولیدکننده زنجانی را در رقابت برای بقا ناتوان کرده است.
وقتی تولیدکننده درگیر تأمین سرمایه اولیه و معیشت روزمره است، مجالی برای سرمایهگذاری روی برندینگ و بازاریابی بینالمللی باقی نمیماند.
برای پایان دادن به این غربت هنری، راهی جز شناسنامهدار کردن فرشها و ایجاد تشکلهای متمرکز بازرگانی در خودِ استان نداریم.
فرش زنجان نباید تنها تأمینکننده مواد اولیه و کالای واسطهای برای دیگران باش، حمایت از صادرکنندگان بومی و ایجاد یک زنجیره ارزش شفاف، تنها راهی است که باعث میشود قالی زنجان نه با نام دیگران، بلکه با شناسنامه و هویت درخشان خودش بر دیوار خانههای لوکس جهانی تکیه بزند.
بحرانهای زیرساختی؛ سدی بر سر راه قالیبافان زنجانی
محمدی، یکی از فعالان عرصه فرشبافی در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا» گفت: یکی از بزرگترین چالشهای بافندگان، وضعیت نابسامان بیمه است، بسیاری از هنرمندان این حوزه با وجود سالها سابقه و استادی، یا فاقد بیمه هستند و یا در پیچوخمهای اداری و سختگیریهای سلیقهای، از داشتن یک پوشش درمانی و بازنشستگی ایمن محروم ماندهاند، این ناامنی شغلی باعث شده تا نسل جوان تمایلی به ورود به این حرفه نداشته باشد.
وی با بیان اینکه از سوی دیگر، با گسترش آپارتماننشینی، فضای کار در خانهها عملاً از بین رفته است، عنوان کرد: بافت فرش در خانههای آپارتمانی با اعتراض همسایگان روبهرو میشود و از طرفی، کارگاههای متمرکز نیز به دلیل اجارههای سنگین و هزینههای جاری، توان ایستادگی ندارند.
این فعال فرشبافی تصریح کرد: ما فاقد شهرکهای تخصصی صنایعدستی هستیم که مکانهای ارزانقیمت و استانداردی را در اختیار بافندگان قرار دهد تا بتوانند به دور از تنشهای خانگی، به تولید بپردازند.
وی با اشاره به اینکه در این میان، نوسانات ارزی و قیمت سرسامآور مواد اولیه، حاشیه سود بافنده را به حداقل رسانده است، ما نیازمند حمایتهای مطلوب از سوی نهادهای مرتبط هستیم.
محمدی تصریح کرد: حمایتهای فعلی نهادهای حمایتی نیز اغلب بهصورت جزیرهای ارائه میشود.
وی عنوان کرد: تا زمانی که بیمه بافندگان ساماندهی نشود و زیرساختهای فیزیکی مانند کارگاههای صنعتی برای آنها فراهم نگردد، فرش زنجان همچنان در غبار مشکلات زیرساختی باقی خواهد ماند و سرمایههای انسانی ما بهجای درخشش در بازارهای جهانی، در گیرودار معیشت روزمره ناپدید میشوند.
فرش زنجان؛ هنری اصیل در حصار تحریم و هزینه
اصغر حسنی، رئیس اتحادیه فرشبافان و صادرکنندگان فرش استان زنجان، با اشاره به جایگاه ممتاز فرش دستباف زنجان در کشور، از مجموعهای از چالشهای جدی در مسیر تولید و صادرات این هنر-صنعت سخن گفت.
به گفته وی، تحریمهای آمریکا و اتحادیه اروپا علیه فرش ایران، مسیر صادرات مستقیم را محدود کرده و باعث شده بخشی از تولیدات استان از طریق استانهایی مانند قم یا بهصورت غیررسمی و چمدانی صادر شود؛ وضعیتی که ارزش افزوده واقعی را از تولیدکننده زنجانی دور میکند.
رئیس اتحادیه فرشبافان و صادرکنندگان فرش استان زنجان، مهمترین مانع تولید را افزایش شدید هزینه مواد اولیه دانست و عنوان کرد: بخش عمده این مواد وارداتی است و با رشد نرخ دلار، قیمت تمامشده فرش بهطور چشمگیری بالا میروددر نتیجه، تولیدکننده هم در تأمین مواد اولیه و هم در فروش محصول با فشار مضاعف روبهرو میشود.
وی اظهار داشت: این مشکل بهویژه در فرش ابریشم پررنگتر است؛ چرا که حدود ۸۰ درصد تولید آن برای صادرات انجام میشود و وابستگی بیشتری به بازارهای خارجی دارد.
حسنی، همچنین کمبود فضای مناسب برای کارگاههای قالیبافی را از دیگر موانع دانست، به دلیل زمانبر بودن بافت فرش و افزایش اجارهبها، بسیاری از کارگاهها در آستانه تعطیلی قرار گرفتهاند. حسنی پیشنهاد کرد با ایجاد شهرکهای صنایعدستی و اختصاص مکان ثابت برای کارگاهها، شرایطی پایدار برای تولید و اشتغال قالیبافان فراهم شود.
به گفته وی، کیفیت فرش زنجان همچنان در سطح ممتاز قرار دارد، اما برای حفظ این جایگاه و تقویت صادرات، باید موانع بازاریابی، تأمین مواد اولیه و زیرساختهای تولید بهصورت جدی برطرف شود.
فرش زنجان نیازمند سامانه مدیریت صادرات است
هادی تقیلو، معاون امور بازرگانی اداره کل صمت زنجان در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی موجرسا، با اشاره به ظرفیتهای عظیم تولیدی در استان، به چالشهای ساختاری که مانع از شکوفایی صادرات مستقیم فرش زنجان شده است، اشاره کرد.
به گفته وی، با وجود اینکه زنجان یکی از قطبهای اصلی تولید فرش، بهویژه فرش ابریشم است، صادرات مستقیم توسط تجار استانی انجام نمیشود و عمده تولیدات استان یا از طریق سایر استانها (مانند قم) صادر میشود و یا در قالب صادرات غیررسمی و چمدانی در جریان است.
معاون امور بازرگانی اداره کل صمت زنجان اظهار داشت: تحریمهای ظالمانه علیه فرش ایران و محدودیتهای بازارهای جهانی، تجار را به سمت روشهای غیررسمی سوق داده است؛ وضعیتی که مانع از ثبت رسمی و ارزآوری پایدار برای استان میشود.
وی با اشاره به وجود حدود ۱۶ هزار کارگاه خانگی و ۱۷۰ کارگاه متمرکز، تأکید کرد: کیفیت فرش زنجان باید از طریق شناسنامهدار کردن و اصالتسنجی مواد اولیه ارتقا یابد تا بتواند جایگاه خود را در بازارهای جهانی بازیابد.
تقیلو یادآور شد: بخش مهمی از این چالش به نابسامانی در سیاستگذاریهای کلان بازمیگردد.
وی نسبت به اعطای جزیرهای تسهیلات توسط نهادهای حمایتی (مانند بنیاد برکت، کمیته امداد و بهزیستی) بدون هماهنگی با اداره کل صمت انتقاد کرد.
معاون امور بازرگانی اداره کل صمت زنجان تصریح کرد: وقتی سیاستگذار اصلی، اداره کل صنعت، معدن و تجارت است، ارائه تسهیلات باید ذیل یک برنامه واحد انجام شود تا به ارتقاء زنجیره ارزش و بازارپسندی بینجامد.
وی تاکید کرد: راهکار برونرفت از این وضعیت، حمایت قاطع از تشکلهای متمرکز و بازرگانان متخصص در حوزه فرش است. تنها با یک عزم ملی و تمرکز بر شناسنامهدار کردن فرشها و هدایت هدفمند منابع مالی به سمت صادرکنندگان رسمی، میتوان زنجان را از یک تأمینکننده مواد اولیه برای سایر استانها، به قطبی مقتدر و صادرکننده در تراز جهانی تبدیل کرد.
زمان آن رسیده که زنجان از نقش تأمینکننده خارج و به قطب صادراتی بدل شود. با ایجاد زیرساختهای متمرکز، برندسازی اصولی و حمایت از بازرگانان بومی، میتوان قالی نفیس زنجان را با هویت حقیقی، بدون واسطه و با افتخار در بازارهای جهانی عرضه کرد.
اولین نفری باشید که دیدگاه خود را ثبت میکند!
تجربه، پرسش یا نظر شما، راهنمای ارزشمندی برای دیگر کاربران است.
نظرات شما: