موزه فرش باکو

این موزه از سال 2019 تا به امروز به نام موزه فرش ملی آذربایجان شناخته می‌شود. حفظ فرش آذربایجان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های میراث هنری ملی و بررسی اساسی و دقیق و ارائه آن به عموم مردم، هدف اصلی ایجاد موزه بود. مبتکر ایجاد این موزه لطیف کریم اف، دانشمند برجسته و فرش‌ساز، بنیان‌گذار علم فرش، هنرمند و مربی، نویسنده اثر بنیادی «فرش آذربایجان» است.

اولین نمایشگاه موزه ملی فرش آذربایجان در 26 آوریل 1972 در ساختمان مسجد جمعه، یک بنای معماری قرن نوزدهم، واقع در شهر قدیمی افتتاح شد. مراسم افتتاحیه این نمایشگاه با حضور حیدر علی اف رهبر ملی مردم آذربایجان برگزار شد که از زمان تاسیس موزه از آن حمایت کرده است. در دهه های 1970 و 1980، به لطف حمایت مستمر رهبر ملی حیدر علی اف، موزه فرصت خرید صنایع دستی و در نتیجه گسترش مجموعه خود را داشت. در آن سال‌ها با ارزشترین نمونه‌های هنر فرش آذربایجان برای موزه خریداری می شد.

در سال 1992 موزه ملی فرش آذربایجان به مرکز موزه (موزه لنین سابق) واقع در خیابان نفتچیلار منتقل شد. در سال 1991 و پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، بنا بر اساس فرمان ریاست جمهوری، این بنا به وزارت فرهنگ جمهوری آذربایجان واگذار شد و به نام مرکز موزه نامگذاری شد. نمایشگاه این موزه که نمونه‌هایی از فرش و هنرهای کاربردی مناطق مختلف آذربایجان را به نمایش می‌گذارد، در 13 سالن بزرگ واقع در طبقه دوم ساختمان قرار داشت.

در سال 2007، رئیس جمهور جمهوری آذربایجان آقای الهام علی اف دستور ساخت یک ساختمان جدید برای موزه فرش آذربایجان در پارک ملی ساحلی را در چارچوب پروژه مشترک وزارت فرهنگ و گردشگری جمهوری آذربایجان امضا کرد. جمهوری آذربایجان، بنیاد حیدر علی اف و یونسکو. در سال 2014، یک ساختمان جدید مطابق با مدرن ترین الزامات کار موزه ای بر اساس پروژه معمار اتریشی فرانتس یانتس ساخته شد.

در طول 55 سال فعالیت موزه چندین رئیس داشته است. در سال‌های 1967-1982، عزیز علی اف، کارمند ارجمند هنر، کارمند ارجمند فرهنگ، دکترای مطالعات هنر، پروفسور رویا تقی‌وا تا 5 ژانویه 2016 به عنوان مدیر موزه مشغول به کار بود. سرپرستی موزه از 2 مارس 2016 بر عهده شیرین مالیکووا، کارمند محترم فرهنگی جمهوری آذربایجان، دکترای فلسفه در مطالعات هنر، دانشیار بوده است.

این موزه با برگزاری نمایشگاه‌ها، سمپوزیوم‌ها و کنفرانس‌های بین‌المللی به مرکز علمی-پژوهشی، فرهنگی و آموزشی تبدیل شده است. این موزه در طول بیش از 50 سال فعالیت خود بیش از 30 نمایشگاه در بسیاری از کشورهای جهان برگزار کرده است. در سال 1983 اولین سمپوزیوم بین المللی "هنر فرش شرقی" به ابتکار حیدر علی اف، رهبر ملی مردم آذربایجان و با حمایت سازمانی یونسکو در موزه ملی فرش آذربایجان برگزار شد. "هنر فرش آذربایجان" در سال 1988 با مشارکت مستقیم موزه ملی فرش آذربایجان، "فرش آذربایجانی و هنر عامیانه" در سال 2003، "هنر فرش آذربایجان" تقدیم به یکصدمین سالگرد لطیف کریم اف در سال 2007 (پاریس، یونسکو) و در سال 2017 سمپوزیوم های بین المللی با عنوان "سنت و نوآوری" به دستور الهام علی اف رئیس جمهوری آذربایجان برگزار شد.

این موزه از بدو تاسیس تاکنون پروژه های بین المللی و ملی بسیاری را امضا کرده است. نمایشگاه «قالیچه‌های پیروت» (2016)، «بافی مجارستانی» (2017)، «میراث فرهنگی آذربایجان در موزه لوور» (2019)، «کامیل علی‌اف: هنرمند و عصر» (2021)، «تکه‌های هستی» اثر هنرمند مشهور گرجستانی نینو کیپشیدزه (2021) و غیره. را می توان به عنوان نمایشگاه های مهمی که در موزه برگزار می شود برجسته کرد.

مجموعه موزه ملی فرش آذربایجان در طول سالیان فعالیت خود در بسیاری از کشورها به نمایش گذاشته شده است. "ارزش های بی بدیل" (بلگراد، 2017)، "محصولات فرش از مجموعه موزه فرش آذربایجان" (تفلیس، 2017)، "زیبایی نقوش: هنر عامیانه آذربایجان" (صوفیه، 2018)، "هفت زیبایی" (مسکو، 2018)، "هارمونی فضایی. هنر سنتی آذربایجان» (موزه دولتی هنر مردمان شرقی روسیه، مسکو، 2019)، «صدای آذربایجان شوروی. فرش. گلدوزی. پوستر» (مسکو، 2020)، «فرش های آذربایجانی از مجموعه موزه آثار ترکی و اسلامی» (استانبول، 2020-2021)، «بافندگی نخ سرنوشت در فرش ... هنر تزئینی و کاربردی آذربایجان در مجموعه موزه قوم نگاری روسیه" (موزه قوم نگاری روسیه، سنت پترزبورگ، 2021)، نمایشگاه هایی مانند "هنر فرش - تکامل معانی" ("کازان کرملین" دولتی تاریخ-معماری و موزه هنر، کازان، 2021 ) از جمله پروژه های مهم بین المللی است که توسط موزه در سال های اخیر محقق شده است.

در سال 1383 با مشارکت این موزه قانون "در مورد حمایت و توسعه هنر فرش آذربایجان" تهیه و تصویب شد. بر اساس قانون، حمایت دولتی و آموزش نیروهای واجد شرایط در راستای تهیه، حفاظت و توسعه ثبت فرش آذربایجان در نظر گرفته شده است.

در سال 2010، هنر فرش آذربایجان با حمایت معاون اول رئیس جمهور آذربایجان، رئیس بنیاد حیدر علی اف، سفیر حسن نیت یونسکو و آیسسکو مهربان علیوا در "فهرست نمایندگی میراث فرهنگی ناملموس بشریت" یونسکو قرار گرفت.

با تصمیم هیئت وزیران جمهوری آذربایجان در تاریخ 15 ژوئیه 2019، به دلیل خدمات استثنایی موزه فرش آذربایجان در زمینه حفاظت و ترویج هنر فرش کشورمان، وضعیت "ملی" به موزه فرش آذربایجان داده شد. .

در حال حاضر موزه ملی فرش آذربایجان که در یکی از بناهای معماری مدرن این کشور واقع شده است، نه تنها به عنوان محل نگهداری نمونه های هنری و فرش هایی که میراث ملی ما هستند، فعالیت‌های چند وجهی بررسی هنر ملی فرش و ارائه هنر به مردم را انجام می دهد.