نگاهی به «بیت ‌المیراث»: میراث زنده فرهنگ و صنایع دستی کشمیری

سایت اطلاع رسانی فرش ایران - کارپتور
سرویس اخبار خارجی کارپتور

منبع: خبرگزاری RK NEWS
نوشته: مشتاق شاه (مهرام) . 

«بیت‌المیراث» یکی از بزرگترین موزه‌های میراث خصوصی در کشمیر است که در یک خانه میراثی سنتی چهار طبقه در سواحل رودخانه جهلم در نزدیکی شهر قدیمی علی کدال واقع شده است. این موزه آثار باستانی مانند لباس‌های سنتی، جواهرات، نسخه‌های خطی و سایر آثار سبک زندگی کشمیری را که به دلیل مدرنیزاسیون در حال ناپدید شدن هستند، نگهداری می‌کند. این موزه، قطب زنده و درخشان میراث فرهنگی و صنایع دستی کشمیر است. این مرکز نه تنها داستان‌هایی از گذشته باشکوه منطقه را روایت می‌کند، بلکه نقش حیاتی در ترویج میراث و قدردانی از صنعتگران مرتبط با صنایع دستی سنتی ایفا می‌کند.

این هدیه فرهنگی زیبا توسط بنیانگذار و رئیس سازمان مردم نهاد بشردوستانه برجسته، بنیاد HELP (تلاش انسانی برای عشق و صلح)، خانم نیگهات شفیع پاندیت (Nighat Shafi Pandit’s)، به مردم جامو و کشمیر - به ویژه به تحسین‌کنندگان هنرهای زیبا - تقدیم شده است.

بیشتر آثار باستانی به نمایش گذاشته شده در این مرکز متعلق به مجموعه شخصی نیگهات شفیع پاندیت است، در حالی که برخی از اقلام نادر نیز توسط آقای مباشر احمد (Mubashir Ahmad)، از تحسین‌کنندگان پرشور هنر کشمیری، اهدا شده است. این اشیاء گرانبها در گنجینه‌های این مرکز با ظرافت مرواریدهایی که مانند گردنبند به هم متصل شده‌اند، چیده شده‌اند.

شهر سرینگر، حافظ تمدنی چند صد ساله است که پایه‌های آن به قرن سوم پیش از میلاد مسیح بازمی‌گردد. این شهر قدیمی همواره مرکز هنرهای زیبا و صنایع دستی بوده است، جایی که صنعتگران مهارت‌های خود را از اجداد خود به ارث برده‌اند. «بیت‌المیراث» نمونه‌ای درخشان از حفظ و پیشبرد این سنت است - بستری که در آن استعدادها شکوفا می‌شوند و خلاقیت ابعاد جدیدی پیدا می‌کند.

این موسسه صرفاً یک مرکز فرهنگی و صنایع دستی نیست، بلکه یک خانه میراث کامل است که با هدف انتقال سنت‌ها، هنرها و صنایع دستی غنی کشمیر به نسل‌های آینده فعالیت می‌کند. در اینجا، علاقه‌مندان می‌توانند صنایع دستی سنتی کشمیری مانند گلدوزی آری (Aari Embroidery)، سوزن‌دوزی (Sozni work)، پشمینه‌بافی (Pashmina weaving) و فرش‌بافی را بیاموزند. برای این منظور، چرخ‌های ریسندگی سنتی که در زبان محلی «یندر» (Yinder) نامیده می‌شوند و دستگاه‌های بافندگی نصب شده‌اند که هر نخ آن داستانی باستانی را می‌بافد.

گالری «بیت‌المیراث» بزرگترین جاذبه آن است. این گالری برای معرفی فرهنگ و میراث کشمیر به نسل جوان، محققان و گردشگران تأسیس شده است. این گالری تلاشی صادقانه برای بازگرداندن بسیاری از اشیاء ارزشمندی است که به تدریج در حال محو شدن و فراموش شدن بودند.

این گالری در سال ۲۰۲۱، زمانی که شهر سرینگر در «شبکه شهرهای خلاق» یونسکو قرار گرفت، تأسیس شد - لحظه‌ای غرورآفرین برای این شهر. این گالری نه تنها حفظ فرهنگ کشمیری را تضمین می‌کند، بلکه فرصتی را برای عموم فراهم می‌کند تا دارایی‌های ارزشمند خود، مانند نسخه‌های خطی مذهبی و میراث خانوادگی را به نمایش بگذارند.

یکی از این رویدادهای نخستین - نمایشگاه صدف و رنگ (seashell & colour)- توسط بنیاد HELP در سال گذشته در میراث محل برگزار شد. هدف این نمایشگاه، القای روحیه ارتباط با خلاقیت طبیعت، حفظ طعم تنوع زیستی و ترویج صنایع دستی محلی در بین دانشجویان و محققان بود.

این نمایشگاه مجموعه‌ای نادر از بیش از ۶۰۰ صدف و مرجان را که طی ۲۰ سال توسط رابین کول، مجموعه‌دار آماتور، جمع‌آوری شده بود، به نمایش گذاشت و ترکیبی از آموزش دریایی، هنر و آگاهی از محیط زیست را به نمایش گذاشت. این نمایشگاه به بازدیدکنندگان، به ویژه دانشجویان، بینشی جذاب از دنیای جذاب زیر امواج اقیانوس ارائه داد، تجلیلی واقعی از هنر طبیعت و شگفتی‌های دریایی.

«بیت‌المیراث» همچنین دارای یک کتابخانه عمومی است که ترکیبی زیبا از دانش و آرامش را ارائه می‌دهد. این مکان، فضایی آرام و دلنشین با مجموعه‌ای گسترده از کتاب‌ها برای خوانندگان در هر سنی است. کودکان می‌توانند از کتاب‌های داستان، علمی تخیلی و ادبیات تخیلی لذت ببرند. این کتابخانه ابزاری عالی برای پرورش عادت مطالعه در بین نسل جوان است و در عین حال منبعی ارزشمند برای محققان نیز می‌باشد.

علاوه بر این، این مرکز دارای یک آزمایشگاه کامپیوتر مدرن است که برای رفع نیازهای آموزشی و فناوری دانش‌آموزان و جوانان طراحی شده است. دوره‌های مختلف کامپیوتر، از سطوح پایه تا پیشرفته، به صورت رایگان ارائه می‌شوند تا جوانان را به مهارت‌های مرتبط با آینده مجهز کنند. جالب توجه است که فضای داخلی آزمایشگاه نیز منعکس کننده زیبایی‌شناسی معماری سنتی است که با روح فرهنگی «بیت‌المیراث» هماهنگ است.

این مرکز هر از گاهی میزبان نمایشگاه‌های هنرهای زیبا و رویدادهای فرهنگی است. این تلفیق زیبای فرهنگ و صنایع دستی، « بیت‌المیراث» را به یک فضای میراثی زنده تبدیل کرده است که در آن سنت‌ها نفس می‌کشند و هنرهای باستانی کشمیر همچنان شکوفا می‌شوند.

هر بازدیدکننده‌ای از « بیت‌المیراث» شاهد تصویری زنده و پویا از فرهنگ و میراث خود است - داستانی پویا که پیش چشمانشان آشکار می‌شود، و به اندازه یک فیلم سینمایی جذاب است.