فرش لیلیان میراث لیدی های ارامنه

هنر قالی‌بافی در شهرستان خمین قدمت دیرینه‌ای دارد و در هر کدام از روستاهای این شهرستان، فرش به شیوه‌ای خاص فرهنگ آن روستا بافته می‌شود .یکی از این روستاها لیلیان است. روستایی که نام خود را از لیدی‌های ارامنه گرفته است.
هنر قالیبافی ارامنه با كوچ اجباری آنها به ایران، راه پیدا كرد. ارامنه روستانشین، پشم گوسفند را كه مادهٔ اساسی قالیبافی است به صورت سنتی ریسیده و با مواد گیاهی رنگزا كه در طبیعت یافت می‌شود، رنگ می‌كردند و سپس با آن قالی دستباف تولید می‌كردند. 
 بارها سیاحان و محققان انگلیسی و آمریكایی در روستاهای ارمنی‌نشین ایران به جستجو پرداختند و قالی ارمنی‌باف ایران را از نظر نقش طرح، هماهنگی نقش و رنگ و مرغوبیت جنس الیاف تمجید کردند.
عمده‌ترین دستبافته‌های منطقه لیلیان، قالی، گلیم دو روی راه راه، جاجیم و ماشند (رواندازی كه بر روی كرسی می‌انداخته‌اند) بوده است.
از ویژگی‌های فرشبافی این منطقه می‌توان به استفاده از دار عمودی، مكانیزم تخت باف، به كارگیری گره فارسی، رجشمار بین ۲۶-۳۲، اشاره نمود. همچنین رنگرزی به صورت گیاهی انجام می‌شده است.
طرح‌های متداول این منطقه طرح گل پنبه ای، لچك و ترنج، طرح ماهی، طرح كلیسای، طرح مام میهن و طرح گلدانی افشان هستند.

 بارها سیاحان و محققان انگلیسی و آمریكایی در روستاهای ارمنی نشین ایران به جستجو پرداختند و قالی ارمنی باف ایران را از نظر نقش طرح، هماهنگی نقش و رنگ و مرغوبیت جنس الیاف تمجید کردند.

مردم روستای لیلیان قالی‌های خود را یک پوده و بسیار فشرده و با مهارت بسیار می‌بافتند بطوری که قالی سطحی مخملی و نرم پیدا می‌کرد.
بافندگان این روستا در این صنعت از پشم گوسفندان استفاده و مراحل ریسندگی و رنگرزی را خود انجام می‌دادند.
در گذشته نقوش قالی لیلیان اصالت خودش را داشت و علاوه بر ویژگی‌های خاص ، قالیباف آزاد بود که نقش خودش را تفسیر کند اما در قالی امروز لیلیان اگر بافته شود خلاقیت قالیباف کشته شده و بافنده به مجری چشم و گوش بسته‌ای تبدیل شده که برای بازاریابی دست از خلاقیت کشیده است.
در گذشته، دست بافته‌های زنان ارامنه روستای لیلیان به نام قالی لیلیان خمین شهرت جهانی داشت نمونه‌هایی از این فرش در موزه کشورهای آلمان و آمریکا و برخی دیگر از کشو‌رهای اروپایی نگهداری می‌شوداما رفته رفته این هنر اصیل با مهاجرت ارامنه از این محل کمرنگ شد و جای خود را به نقش های تحمیلی که با فرهنگ این دیار بیگانه است داد.
امروزه کشور چین به اسم فرش لیلیان خمین فرش تولید و به کشورهای دیگر صادر می‌کند و این مهم زنگ خطری است برای قالی ایرانی که حمایت بیش از پیش مسئولان را می طلبد.

محمد ناصری فرد در گفتگو با پایگاه اطلاع رسانی خمین نیوز به فرش‌های تاریخی در خمین اشاره کرد و گفت دو قالی  بندریحان و قالی لیلیان در خمین از شهرت جهانی برخوردار هستند.
وی بیان کرد: قالی لیلیان در ایران و در کشورهایی همچون آلمان از شهرت خاصی برخوردار بوده و به طوری که در بازار فرش آلمان نقاطی را به فروش این قالی اختصاص داده بودند.
وی افزود: طرح و نقشه‌های ویژه ای که در این قالی به کار برده شده از پارامترهای جذابیت این نوع قالی است،‌ که پیشینه‌ای منتصب به آئین و تفکر دین مسحیت و تلفیقی از شکل صلیب و نماد ایرانی است.
ناصری فرد گفت: در بافت قالی لیلیان از پشم با کفیت مرغوب که از گوسفندان روستا تهیه می شده، استفاده می‌کردند و مراحل ریسندگی و رنگرزی این قالی نیز توسط بافندگان انجام می‌شده و تمامی رنگ‌ها طبیعی بوده و منتصب به شکل‌ها و نعمت‌ها بوده که در طبیعت یافت می‌شود که تمام مراحل از تولید پشم تا شکل گیری قالی در خود روستا انجام می‌شده است.
وی افزود: این قالی توسط ارامنه که در مدت مدیدی به ایران کوچ کرده بودند بافته می‌شده و در بازار ایران خواستار فراوانی داشته است و بعضی از خریداران به روستا برای خرید مراجعه می‌کردند.
محمد ناصری فرد محقق و پژوهشگر تاریخ بیان کرد در اوایل،‌ این کار به دلیل اینکه پس از اتمام بافت قالی به فروش می‌رفت رونق کاری بالایی داشت اما با بوجود آمدن رقابت بافندگان محلی و ارزان بودن این فرش‌ها و مسائل دیگری از قبیل اینکه دیگر مراحل تهیه مواد اولیه در روستا صورت می‌گرفت و الان مقدور نیست تولید این فرش از رونق افتاده است.
وی اظهار داشت به دلیل ارزش این قالی‌ها می‌توان با پشتیبانی از آن این شغل را در شهرستان رونق داد که می‌تواند از لحاظ اقتصادی برای شهرستان مفید باشد و اشتغال زایی کرد و همچنین می‌توان ارزش هنری این قالی‌ها را بار دیگر در شهرستان و حتی در کشور و جهان زنده کرد.

قالی لیلیان 325x184 سانتیمتر

قالی تصویری لیلیان