کهن دیار جوشقان قالی
سایت اطلاع رسانی فرش ایران - کارپتور
جوشِقان یا جوشقانقالی؛ شهری در بخش قمصرِ شهرستان كاشان در استان اصفهان است. این شهر در ارتفاع حدود 2270 متری از سطح دریا، در حدود هجده كیلومتری شمال شهر مِیمه، حدود 102 كیلومتری جنوبغربی شهر كاشان و هفده كیلومتری شرق راه اصفهانـ قم قرار دارد.
جغرافیا و آب و هوا: كوههای كَركَس(بلندترین قله 3895 متر) از شمال، كَمَر خَرونْجِن از شمالشرقی، كَمَر سیاه(ارتفاع 3630 متر) از مشرق، كَمَر سفید (ارتفاع 2950 متر) و قُرُقْچی از مغرب و چال و پارَند/ پَرَند از شمالغربی آنرا احاطه كرده است. رود فصلی جوشقان، بهطول حدود 44 كیلومتر، پساز عبور از جوشقان، در جنوب روستای قاسمآباد به رود رباط میریزد. روی رود جوشقان نُه پل ساخته شده است. آب و هوای جوشقان گرم و خشک (معتدل) و درجه حرارت آن در تابستان بین 25 تا 30 و در زمستان بین 0 تا 30 درجه متغیر است. میانگین بارش سالانه آن نیز حدود 146 میلیمتر است.
وجه تسمیه جوشقان: در صفحه 156 لغت نامه دهخدا به صورت زیر آمده است: جوشقان قصبه جزو دهستان حومه بخش مرکزی شهرستان کاشان دارای 2900 سکنه، آب آن از چشمه و محصول عمده آن غلات – پنبه – انار- انجیر و میوهجات دیگر و شغل اهالی زراعت و گلهداری است. صنایع دستی زنان این دیار قالیبافی است. از راه فرعی به کاشان از طریق راوند دارد مزارع فتح آباد، افضل آباد جز قصبه جوشقان است. جوشقان استرک که از قصبههای کاشان عده قری 16- مساحت 15 فرسنگ – جمعیت 10640 تن – مرکز جوشقان. در شهرستان کاشان دو جوشقان وجود دارد جوشقان بخش مرکزی بواسطه نزدیکی به استرک– جوشقان استرک و جوشقان میمه را به واسطه موقعیت قالی آن جوشقان قالی مینامند. جوشقان از جوشان میآید و به علت چشمهای که دارد و آب آن جوشنده است و همیشه در حال جوشیدن است .
سابقه روستا: روستای جوشقان سابقه چندین هزار ساله دارد و جویی دارد به نام ماد جوی که این نام برگرفته از حاکمیت مادها در اولین مهاجرت و تأسیس حکومت مادها در ایران میباشد.
قبرستانهایی مربوط به مردمان زرتشتی که از پیش از اسلام در این منطقه ساکن بودهاند، وجود دارد. سابقه پیروی از اسلام در این دیار به زمان حکومت حضرت علی(ع) میرسد. به علت رونق اقتصادی روستا از گذشتههای دور تا کنون، در شهر کاشان دروازهای به نام دروازه جوشقان وجود دارد.
پیشینه جوشقان قالی: نام جوشقان در منابع بهصورتهای خونجان، كوشكان، كوسكان، جوشقانِقالی، جوشقانغالی و كوشیان آمده است كه نباید آنها را با جوشقانهای دیگر مناطق ایران یكی دانست. نام جوشقان در اصل كوشَكان (بهزبانمحلی: كوشْكون) بوده كه از كوشك به معنای قصر و كاخ گرفته شده است زیرا دو كوشك، یكی در قسمتجنوبی (محله كوشكه امروزی) و دیگری در قسمت شمالی (محله چالهكوشك امروزی) جوشقان واقع بوده، همچنین برایآنكه با جوشقانهای دیگر ناحیه كاشان اشتباه نشود و نیز به سبب شهرتش در قالیبافی آن را جوشقانقالی هم خواندهاند.
در منابع تاریخی، ظاهراً نخستینبار اصطخری در 333 در ذكر مسافت شهرهای جبال، نام آن را با ضبط خُونَجان/ حومحان در سی فرسخیشهر اصفهان ضبط كرده است. در 378، حسنبنمحمدقمی جوشقان را در رستاق قاسان(كاشان) ذكر كرده است. در سدههای هشتم و نهم، جوشقان آبادیای با 556 تَن، دارای محصولاتی مانند گندم، جو، پنبه، انار، انجیر سرخ و جوزق، و مالیات 2398 تومان و 5770 دینار معرفی شده است. در سده سیزدهم، ضرابی در تاریخ كاشان، جوشقان را بهصورتهای «دشت قریه جوشقان»، «دشت جوشقان» و «قصبهو محال جوشقانقالی» در حومه كاشان یاد كرده است. در 1260 جوشقان از زمینلرزه آسیب دید. در سال 1260 در اين محل زلزلهای مهیب رخ داد که خسارت فراوانی به بار آورد. اين زلزله در کاشان و دهات اطراف آن روی داد که چون کانون آن در دهستان قمصر بود دهات و مزارع آن حدود را به کلی ويران کرد و موجب تلفات زيادی از دهاقين گرديد. شعری از يکی از اهالی گويای اين واقعه است.
از زلزله دو هفته گذشته هنوز نه دشت و نه زمين و نه کوه را بود قرار
شد زلزله به خط کاشان و حول آن کز شهر و ده نه بود بجا ماند و نه بار
ارکان خانهها و عمارات عاليه مانند خار خشگ همی يافت انکسار
قهرود و قمصر وآنگه کامو و کوشيا باقی نماند نام و نشانی از اين چهار
در 1278 معادن زغالسنگ، گوگرد، مس و زرنیخ در قریه جوشقان كشف شد.
در دوره ناصرالدین شاه، جوشقان از قرایخمسه كاشان بود. در 1304، حكومت جوشقان به ظلالسلطان، فرزند ناصرالدینشاه، واگذار شد. در 1306ـ1307 درآمد حاصله از گمرك و مالیاتهای جوشقان، 96 خروار گندم و جو و 120 قران بود.
در حدود 1329 ش جوشقان قصبهای با هفترشته قنات، دارای محصولاتی مانندِ غلات، حبوبات، انگور، سیبزمینی، میوههای سردسیری، و از صنایع دستی دارای قالیبافی با نقش جوشقانی و كرباسبافی بود. ویرانهای از برجی قدیمی داشت و مزارع چوگان و راونجِبالا جزء آن بود. در 1323 ش آبادی جوشقان، با ضبط جوشقان قالی، در دهستان جوشقان (مشتمل بر 23 آبادی كه آبادی كامو نیز جزء آن بود) از توابع شهرستان كاشان و جزء استان دوم کشور(اصفهان) بود. پساز آن، دهستانجوشقان با دوازده آبادی، بهمركزیت آبادی جوشقان، جزو بخش میمه شهرستان كاشان شد. در 1337 ش، جوشقان دارای شهرداری شد و در همین سال با 6000 جمعیت، همچنان جزء آبادیهای كاشان به شمار میآمد. در 1340 ش، شهرستان كاشان (بههمراه جوشقان) تابع استان مركزی گردید. در شهریور 1366، جوشقان با نام جوشقانقالی دهستانی به مركزیت آبادی جوشقان قالی در بخش قمصر شهرستان كاشان شد. در تیر 1379، آبادی جوشقان و آبادیكامو به شهر جوشقان و كامو تبدیل شد. در سرشماری 1375 ش، جمعیت جوشقان 3776 تن و جمعیت كامو 1728 تن بوده است.
از جمله آثار قدیمی آنجا: كوزههای سفالیكه به همراه مردگان در قبرستان قدیمی جوشقان دفن شده بودند؛ اشیایفلزی، چند قبر قدیمی و قلعه نیمهویرانی در راوَنجبالا؛ قبرهای قدیمی در مكانی معروف به بیخگَنجابه، درحدود هشتكیلومتری جنوبغربی جوشقان، زیارتگاه امامزاده قاسم و محمد، از فرزندان حسین بن طاهر بن زید بن علی(ع) قرار دارد، بنای این زیارتگاه متعلق به دوره سلجوقیان و تاریخ ضریح چوبی آن 730 است. مقبره میر علاءالدین، عارف دوره صفوی و صندوقچه چوبی روی قبر به تاریخ 950، تا قبل از 1347 ش دو برج قدیمی در محلههای تكیه و دردشت وجود داشت، كه در این سال تخریب شد؛ پیکره شیرسنگی قدیمیای در قسمتجنوبی قبرستان قدیمی جوشقان كه تا 1351 ش وجود داشت و در اینسال ربوده شد، زیارتگاههای محمد اوسط، شاهزادهاحمد و عبداللّه از دیگر آثار این منطقه است. از بزرگان جوشقان علاوه بر میرعلاءالدین(عارفدوره صفوی)، میتوان از میرشاه تقی جوشقانی(فاضل و خوشنویس دوره صفوی) نام برد.
;
}
</style>
<div style=)
اگر این مطلب را میپسندید از طریق لینکهای زیر در شبکههای اجتماعی به سایر علاقه مندان همرسانی کنید!
اولین نفری باشید که دیدگاه خود را ثبت میکند!
تجربه، پرسش یا نظر شما، راهنمای ارزشمندی برای دیگر کاربران است.
نظرات شما: